Izgon Branka Ćopića iz školske lektire

april 4, 2015

U „Srpskoj književnoj zadruzi” obeležena stogodišnjica od rođenja velikog srpskog pisca

Potpis: Branko Ćopić Foto: Vikipedija
Povodom stogodišnjice od rođenja Branka Ćopića (1. januar 1915Hašani, Bosna i Hercegovina – , Beograd), „Srpska književna zadruga” organizovala je književno druženje u znak sećanja na velikog srpskog, i jugoslovenskog, pisca pod nazivom „U svijetu sljezove boje”. O Branku Ćopiću, u prepunoj svečanoj sali, govorili su Rajko Petrov Nogo i Dragan Lakićević, a odlomke iz njegovih dela kazivali su Vjera Mujović i Srba Milin.,
Branko Ćopić, osnovnu školu završio je u rodnom mestu, nižu gimnaziju u Bihaću, a učiteljsku školu pohađao je u Banjaluci, Delnicama i Sarajevu, a završio je u Karlovcu. Na Filozof­skom fa­ku­ltetu­ u Beogradu diplomirao je 1940. godine. Prvu priču objavio je 1928. godine. Autor je više knjiga priča i romana, zbirki pesama za odrasle i decu, među kojima su i kultne knjige: „Prolom” (1952), „Doživljaji Nikoletine Bursaća” (1955), „Gluvi barut” (1957), „Orlovi rano lete” (1959), „Ne tuguj bronzana stražo” (1962), „Bašta sljezove boje” (1969)… Njegova dela su prevođena na engleski, nemački, francuski i ruski jezik. Bio je član Srpske akademije nauka i umetnosti i Akademije nauka i umetnosti Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine. Izvršio je samoubistvo, skokom s Brankovog mosta, 26. marta 1984, u 69. godini života.
Branka Ćopića, jednog od najvećih srpskih pisaca, ističe Rajko Petrov Nogo, danas nigde nema. Onoga koji je, koliko juče, bio najtiražniji, danas ne štampaju. Onoga koji je bio među decom najomiljeniji, ovdašnja deca ne poznaju. Izgon Ćopića iz lektire, iz izdavačkih kuća i škola, iz javnosti, iz naših života, iz sećanja, iz pamćenja…
– Razorili su državu, vojsku, sudstvo, zdravstvo, školstvo, porodicu, sad razaraju crkvu, a već odavno, i naročito, kulturu, književnost, pogotovo onu koja stoji u temelju identiteta. Sa književnošću će to biti malo teže, jer se lako ne odaje zaboravu ono što je na pamćenju i sećanju stvoreno i što ima nezgodnu moć – da vaskrsne – naglašava Nogo.
– Bio je uobrazio da neće imati od čega da plati kiriju i struju – kaže Nogo. – Veći deo naroda, u to vreme, već nije imao od čega da plati. Strahovao je da će uskoro da dođu i da ga odvedu „mrke ubice s ljudskim likom”. Govorio je: „Vidim neku noć prohladnu sa zvijezdama od leda, kroz koju me odvode neznano kud… Umnožavaju se po svijetu crni konji i crni konjanici, noćni i dnevni vampiri.”
Svašta je u svojim strepnjama i snoviđenjima slutio hudi Branko Ćopić, ali da će mu dnevni i noćni vampir, i to još u njegovoj Bosanskoj Krupi, sa postolja biste glavu otkinuti i u kontejner je svaliti – takvom mračnom uzdarju nije se mogao nadati. Visoko gore na nebu – nedohvatne su seni pesnika.
Čovek dvaput, a evo možda i triput umire: jednom kad stvarno umre, drugi put kad ga i posle smrti izgone, i treći put kad ga zaborave. Branko Ćopić, zaključuje Rajko Petrov Nogo, neće biti nikada zaboravljen.
U knjigama Branka Ćopića, koje predstavljaju ceo jedan svet: geografiju, istoriju, hijerarhiju, porodične i društvene odnose, primećuje Dragan Lakićević, važnu ulogu ima – stric. Uostalom, kao i u piščevom životu. Ćopić je rano ostao bez oca. Bio je upućen na dedu i strica: „Kad mi je bilo četiri godine, umre mi otac. Tako, zajedno s mlađim bratom i sestrom, ostadoh da živim pored majke, djeda Rada i strica Nidže.” Senka tog strica pratila je Ćopićeve mnoge knjige i godine.
Jedan od glavnih junaka romana „Orlovi rano lete”, odmah uz hajdučkog vođu Jovančeta, zove se Stric: „Stričevo pravo ime bilo je Stevo, ali su ga u razredu prozvali Stricem zato što je bio najviši u čitavoj školi, pa je ličio na nekog zajedničkog đačkog strica.”
Na jednom mestu, uz „Pionirsku trilogiju”, štampanu u „Sabranim delima” (1964), Branko Ćopić je zapisao: „Šta želim da postignem svojim knjigama? Želim isto ono što je narodna revolucija stvarala od nas: da odgajam srećno i zdravo pokoljenje naših mladih ljudi koji će znati da vole, cijene i čuvaju čovjeka, svoju zemlju i kulturu.”
Isto to, svojim i Ćopićevim knjigama, zaključuje Dragan Lakićević, želi da postigne „Srpska književna zadruga” – sto godina od Ćopićevog rođenja.

Z. Radisavljević
Izvor: politika.rs

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *


Budite u toku

Unesite vašu imejl adresu

Pratite nas

Pratite nas na društvenim mrežama