Veliki rat u savremenoj književnosti za decu

22 novembra, 2018

Biografski roman Mali vojnik Velikog rata i grafička novela Sat, u izdanju Pčelice, objavljeni su povodom stogodišnjice proboja Solunskog fronta, kao svedočanstvo o stradanju pojedinca i naroda. Ova Pčeličina izdanja izazvala su, nakon Sajma knjiga u Beogradu, veliko interesovanje čitalačke publike i stručne javnosti.

U godini obeležavanja stogodišnjice proboja Solunskog fronta i kraja Prvog svetskog rata, Izdavačka kuća Pčelica, poznata po negovanju nacionalne istorije i kulture, objavila je dve knjige za decu sa temom Velikog rata. U pitanju su strip Sat i roman Mali vojnik Velikog rata.
Strip Sat je delo čitavog autorskog tima, koji predvode scenarista Dragan Lazarević de Lazare i ilustrator Vujadin Radovanović Vuja.

Pored nacionalne, Prvi svetski rat je u ovom grafičkom romanu prikazan kao lična i porodična tragedija. Međutim, nasuprot toj tragičnosti, delo je svim svojim porukama okrenuto svetlosti, veri i budućnosti.

Kadriranje je dinamično i posvećeno dočaravanju proticanja vremena, sa krupnim kadrovima kada je potrebno usporiti i više pažnje posvetiti detaljima i samom doživljaju trenutka koji je bitan za radnju i sa sitnijim kadrovima kada je u pitanju dinamična radnja sa manje detalja. Međutim, ilustrator na svojim crtežima koristi i simbolične perspektive koje podsvesno utiču na recepciju poruka kojih u prvi mah nismo ni svesni.
Žiri za dodelu sajamskih nagrada 63. Međunarodnog beogradskog sajma knjiga doneo je odluku da upravo strip Sat bude laureat novoustanovljene nagrade za najbolje strip-izdanje u 2018. godini.  
Mali vojnik Velikog rata je biografski roman posvećen životu Momčila Gavrića, najmlađeg podoficira srpske vojske u Prvom svetskom ratu, ali i svih vojski ikada. Naime, Gavrić je, kao osmogodišnjak, početkom Prvog svetskog rata ostao bez cele porodice, koju su ubili pripadnici takozvane Vražje divizije. Ostavši siroče, Gavrića prihvata jedan artiljerijski puk srpske vojske sa kojim je preživeo Cersku bitku, prelazak preko Albanije, oporavak na Krfu, proboj Solunskog fronta i pobednički ulazak u Beograd. Nakon rata, kao ratno siroče, Momčilo Gavrić je bio štićenik različitih humanitarnih organizacija koje su mu omogućile školovanje u Engleskoj, u kojoj je stekao prijatelje, usvojio manire gospodskog ponašanja i naučio engleski jezik.
Autor romana Mali vojnik Velikog rata je istoričar Zoran Milekić. Ovim romanom Milekić se predstavio kao odličan stilista jezika varirajući u svom delu brojne dijalekte i govore Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Pored toga, autor u ovom romanu pokazuje sposobnost komponovanja obimnog teksta, baratanja velikim brojem likova i pripovedanja o dugačkom vremenskom periodu koje nijednog trenutka ne opterećuje čitanje svojom glomaznošću. Zapravo, sasvim suprotno, Milekić odličnim osećajem za naraciju i vreme, zna da uspori pripovedanje, da se zadrži na detaljima ili ubrza naraciju kada je to potrebno.

Poseban kvalitet ovog romana je preplitanje tragičnih slika rata i teških emocija, s jedne strane, i humora i ironije, s druge strane, koji autoru omogućavaju da ne sklizne u patetično i banalno, nego ostane na visinama pripovedačke distance, a ljude prikaže sa svim njihovim slabostima, željama, nesavršenostima i snovima, a ne kao unapred zadate tipove.

Oba Pčeličina izdanja posvećena temi Velikog rata predstavljaju dragocen doprinos ovoj velikoj temi srpske istorije i kulture. Svedoci smo da je u godini obeležavanja velikog jubileja ova tema zasluženo zastupljena u filmskim, književnim, istorijskim, muzičkim i likovnim delima, ali strip Sat i roman Mali vojnik Velikog rata su jedinstveni slučajevi obrade teme Prvog svetskog rata u književnosti za decu.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *


Budite u toku

Unesite vašu imejl adresu

Pratite nas

Pratite nas na društvenim mrežama